Bir çox insan öz səsini audioyazıda eşidəndə qəribə hisslər keçirir. Səs yad kimi gəlir, bəzən hətta xoşagəlməz və ya sadəcə olaraq adət etdiyimizdən fərqli səslənir. Bu niyə baş verir?
Yurd.Media mütəxəssislərin bu fenomenə anatomiya, fizika və psixologiya baxımından izahını təqdim edir.
Biz danışanda səsimiz bizə iki yolla ötürülür. Birincisi, havayla ötürülmədir — səsin ötürülməsinin klassik yoludur. Səs dalğaları ağızdan çıxır, məkanda yayılır və qulaqlara çataraq qulaq pərdələri tərəfindən qəbul olunur. Ətrafdakı insanlar bizi məhz belə eşidir və biz də səsimizin yazısını eyni şəkildə eşidirik.
İkinci səbəb isə daha maraqlıdır: biz öz səsimizi kəllə sümükləri vasitəsilə də eşidirik. Danışarkən səs tellərinin titrəyişləri təkcə havaya deyil, həm də kəllə sümükləri ilə birbaşa daxili qulağa ötürülür. Bu isə səsə daha dolğun, daha aşağı tonlu və dərin bir çalar verir.
Amma biz səsimizin yazısını dinləyəndə sümük keçiriciliyi olmur və səsimiz başqa cür — adətən daha yüksək tonlu və daha az dolğun səslənir. Bu da yadlıq hissi yarada bilər.
Niyə səs yazıda xoşagəlməz görünür?
Sümük keçiriciliyi olmadığı üçün səsimiz daha nazik, daha yüksək və daha kasad səslənir. Bizə elə gəlir ki, adət etdiyimiz dərinlik itib və səsimiz qeyri-adi dərəcədə “yastı” çıxır. Qavrayışa psixoloji amil də təsir edir. Çünki biz ömrümüz boyu öz səsimizi sümük keçiriciliyi ilə eşitmişik və beynimiz bu səslənməyə öyrəşib. Audioyazını eşidəndə isə beyin uyğunsuzluqla qarşılaşır və səsi yad və ya dəyişmiş kimi qəbul edir.
Qavrayışda başqa bir vacib amil də səs yazısını dinləyərkən səs üzərində nəzarətin olmamasıdır. Danışarkən biz intuitiv olaraq tonu, səsin gücünü və tembri idarə edə bilirik. Yazıda isə səs dəyişdirilmədən sabit şəkildə səslənir və onu anında düzəltmək mümkün deyil, bu da səsin bizə daha az ifadəli görünməsinə səbəb olur.
Bəzi insanlarda isə səsin yazıda eşidilməsi hətta yüngül narahatlıq və təşviş yarada bilər, çünki insanın beynindəki öz obrazı reallıqla üst-üstə düşmür.
