Azərbaycanda bank xidmətlərinin elektronlaşdırılması son illərdə ciddi inkişaf etsə də, bu proses kiberdələduzluq hallarının artması ilə müşayiət olunur. Hər gün onlarla şəxsin fərdi məlumatlarını əldə edən cinayətkarlar kart hesabındakı pulları ələ keçirirlər. Bu tendensiya yalnız texnologiyanın deyil, eyni zamanda istifadəçi vərdişlərinin və təhlükəsizlik savadının da inkişaf etməsinin vacibliyini göstərir.
Əsas dələduzluq sxemləri:
FİŞİNQ hücumları
- İstifadəçilərin banka aid görünən saxta saytlara və ya linklərə yönləndirilməsi
- Kart və şəxsi məlumatların oğurlanması
Mobil tətbiq üzərindən dələduzluq
- Saxta bank tətbiqləri və ya zərərli proqram təminatı ilə telefonun ələ keçirilməsi
- Tətbiq vasitəsilə hesabdan icazəsiz pul köçürmələri
Sosial mühəndislik və telefonla aldatma
- Dələduzlar banka bənzər nömrələrdən zəng edərək "hesabınız bloklanıb" və ya "şübhəli əməliyyat" adı ilə məlumat əldə edirlər
Süni intellektlə edilən səs və şəxsiyyət saxtalaşdırması
- Real şəxsin səsi və görüntüsü klonlanaraq yaxınlarına maliyyə yardımı üçün müraciətlər edilir
Kartın PİN kodu naməlum şəxslərə ötürüldüyü halda hesabdakı pul vəsaiti, yaxud hesabda pul olmadığı təqdirdə kredit vəsaiti oğurlana bilər.
Bu barədə Yurd.Media-ya Daxili İşlər Nazirliyindən məlumat verilib.
Bildirilib ki, bank kartının üzərində olan məxfi məlumatların naməlum şəxslərə verilməsi maliyyə itkisinə və kredit öhdəliklərinin yaranmasına səbəb olur.
"CVV/CVC kodu, SMS vasitəsilə göndərilən OTP kodu, sizə məxsus digər sistemlərə giriş üçün lazım olan loqin və şifrələr, eləcə də kartın PİN kodu naməlum şəxslərə ötürüldüyü halda hesabdakı pul vəsaiti, yaxud hesabda pul olmadığı təqdirdə kredit vəsaiti oğurlana bilər.
Bir daha vətəndaşlara şübhəli zənglərdən gələn cəlbedici qazanc, sığorta, viza işləri, bank hesablarının möhkəmləndirilməsi, mədaxil üzrə ödənişlərlə bağlı təkliflərə qarşı diqqətli olmaları tövsiyə edilir. Qəti şəkildə şəxsi bank məlumatlarınızı naməlum şəxslərə verməyin, təhlükə realdır"- deyə məlumatda qeyd edilib.
“Temu iş təklifi” adı altında təqdim edilən bu məlumatlar dələduzluq xarakteri daşıyır.
Bu barədə Yurd.Media-ya Elektron Təhlükəsizlik Xidmətindən (ETX) bildirilib.
Məlumata görə, son günlər sosial şəbəkələrdə və ani mesajlaşma platformalarında, xüsusilə “Telegram” vasitəsilə “Temu 1106” adlı kanal tərəfindən vətəndaşlara saxta iş təkliflərinin göndərilməsi halları müşahidə olunur.
Dələduzlar vətəndaşlara “ev şəraitində onlayn qazanc”, “asan iş”, “sifarişlərin yerinə yetirilməsi ilə yüksək gəlir” kimi saxta və cəlbedici təkliflər göndərir, daha sonra onları müxtəlif keçidlərə yönləndirərək fərdi məlumatlar vasitəsilə vəsaitlərini ələ keçirirlər.
ETX vətəndaşlara bu kimi paylaşımlara etibar etməməyi, şübhəli mənbələrdən daxil olan mesajlardakı keçidlərə daxil olmamağı, eləcə də bank və digər şəxsi məlumatları heç bir halda təqdim etməməyi tövsiyə edir.
Yüzlərlə bank kartının vətəndaşlardan alıb qumar maxinasiyalarında istifadə edənlər saxlanılıb.
Yurd.Media xəbər verir ki, sosial şəbəkələrdə qanunsuz olaraq təşkil edilən onlayn qumar və mərc oyunlarından əldə edilən pul vəsaitlərinin köçürülməsində istifadə olunan bank kartlarının alqı-satqısını həyata keçirən şəxslərə qarşı kiberpolis tərəfindən əməliyyat-texniki tədbirlər davam etdirilir.
Daxili İşlər Nazirliyi Kibercinayətkarlıqla Mübarizə Baş İdarəsinin (KMBİ) bu istiqamətdə keçirdiyi növbəti tədbirlər zamanı qeyd edilən qanunazidd fəaliyyətlə məşğul olan daha səkkiz nəfər - Dilqəm Umudov, Nurhəsən Balayev, Sərvər Məmmədov, Zaur Məmmədzadə, Atabala Qarayev, Elçin İsgəndərov, Fərid Qədirov və Coşqun Cəfərli saxlanılıblar.
Araşdırmalarla müəyyən edilib ki, saxlanılan şəxslər bank kartlarını ayrı-ayrı vətəndaşlara ödənişlər edərək alıblar. Daha sonra həmin kartlar cinayət əməllərində istifadə edilməsi məqsədilə əsəsən "Telegram" sosial şəbəkəsində ölkə xaricindən idarə olunan qanunsuz onlayn qumar təşkil edən şəxslərə satılıb. Əməliyyat zamanı saxlanılan şəxslərin əldə etdikləri yüzlərlə bank kartının bu və digər kibercinayətlərdə istifadə edildiyi aşkarlanıb.
Faktlarla bağlı Baş İdarədə araşdırmalar davam etdirilir.
Bir daha vətəndaşlara müraciət edərək bildiririk ki, əgər bank kartınızdan qeyri-leqal məqsədlər üçün istifadə edildiyini müəyyən etmisinizsə, hesabınıza mənbəyi şübhəli olan pul vəsaitləri köçürülübsə və ya sizə ödəniş müqabilində kart məlumatlarınızı satmaq təklif edilirsə, bu barədə dərhal polis orqanlarına məlumat verməyiniz tövsiyə olunur.
Sosial şəbəkələrdə onlayn qumar və mərc oyunlarından əldə edilən pul vəsaitlərinin köçürülməsi və leqallaşdırılmasında istifadə olunan bank kartlarının qanunsuz alqı-satqısını həyata keçirən dəstə üzvlərinə qarşı polis əməkdaşları tərəfindən xüsusi əməliyyat-texniki tədbirlər həyata keçirilib.
Bu barədə Yurd.Media-ya Daxili İşlər Nazirliyinin mətbuat xidmətindən məlumat verilib.
Bildirilib ki, DİN-in Kibercinayətkarlıqla Mübarizə Baş İdarəsi tərəfindən keçirilən tədbirlərlə qeyd edilən qanunsuz fəaliyyətlə məşğul olan 5 fərqli dəstənin 12 nəfərdən ibarət üzvü - Əjdər Əzizov, Fərman Cəfərov, Hikmət Quliyev, habelə Adəm Əliyev və tanışı Cavid İsmayılzadə, Əlvan Musayev eləcə də onunla əlbir olan Məhərrəm Babayev, Rəvan Mehdiyev, Aydın Məmmədzadə və Adil Məmmədov, həmçinin Alşan Səfərov və Rüstəm Novruzov saxlanılıblar.
Daxil olan əməliyyat məlumatları əsasında müəyyən edilib ki, saxlanılan şəxslər bank kartlarını ayrı-ayrı vətəndaşlara ödənişlər edərək alıblar.
Daha sonra həmin kartların böyük əksəriyyəti cinayət əməllərində istifadə edilməsi məqsədi ilə əsəsən “telegram” sosial şəbəkəsindəölkə xaricində cinayətkar fəaliyyətlə məşğul olan şəxslərə satılıb. Əməliyyat zamanı saxlanılan şəxslərin əldə etdikləri 2 mindən artıq bank kartının cinayətkar fəaliyyətə yönləndirildiyi aşkarlanıb.
Qeyd edək ki, əksər hallarda öz kartını dəstə üzvlərinə təqdim edən şəxslər onların hansı məqsədlər üçün istifadə ediləcəyindən xəbərsiz olublar.
Faktlarla bağlı Baş İdarədə araşdırmalar davam etdirilir.
Vətəndaşlara bir daha müraciət edərək bildiririk ki, öz bank rekvizitlərinin üçüncü şəxslərə "drop", yəni cinayət faktlarında istifadə edilməsi məqsədi ilə təqdim olunması yolverilməzdir. Əgər bank kartınızdan qeyri-leqal məqsədlər üçün istifadə edildiyini müəyyən etmisinizsə, hesabınıza mənbəyi şübhəli olan pul vəsaitləri köçürülübsə və ya sizə ödəniş müqabilində kart məlumatlarınızı satmaq təklif edilirsə, bu barədə dərhal polis orqanlarına məlumat verməyiniz tövsiyə edilir.
“Kapital Bank”ın 30-dək müştərisinin hesabından pulların çıxarılması faktları aşkar olunub.
Yurd.Media-nın əldə etdiyi məlumata görə, bu barədə Xətai Rayon Məhkəməsi tərəfindən çıxarılan hökmdə qeyd olunub.
Məlumata görə, bankın müştəriləri - Səltənət Hüseynova, İlyas Babayev, Bənövşə Musayeva, Ağakərim Abbasov, Nəzakət Rzayeva, Namiq Xudiyev, Bənövşə Bilalova, Anargül Məmmədova, Mərmər Hüseynova, Zemfira Bədəlova, Aybəniz Abdullayeva, Mehparə Əsərova, İzafət Hətəmova, Aqibət Həsənəliyeva, Aybəniz Mahmudova, Yusif Həziyev, Nüşabə Hüseynova, Zahimə İbrahimova, Gülnar Hacıyeva, Nurxan Papaladze, Adilə Həsənova, Aytac Fətullayeva, Xəzər Köçərli, Məlahət Gülaləyeva, Qaratel Abışov, Şükufə Cəbrayılova və Şıxalı İbayevin bank kartlarından pullarının gizli talanması müəyyənləşib.
Lakin həmin şəxslərin bank hesablarından pulun oğurlanmasının iş üzrə adı keçən təqsirləndirilən şəxs tərəfindən törədilməsi müəyyən edilməyib. Bu səbəbdən yuxarıda adları qeyd olunan bankdan pulları oğurlanan şəxslərin şikayətləri üzrə istintaq araşdırması davam etdirilir.
Lakin cinayət işi üzrə təqsirləndirilən şəxsin bir nəfərin bank hesabından pul oğurladığı müəyyən edilib. İttihama görə, təqsirləndirilən şəxs Ağdam rayonun Quzanlı kənd sakininin kart hesablarının məxfi məlumatlarını əldə etdikdən sonra həmin məlumatları istifadəsindəki mobil telefonun “Bir Bank” mobil tətbiqinə daxil edib və qeydiyyatdan keçirib. O, zərərçəkmiş şəxsin istifadəsindəki "Kapital bank” hesabından əvvəlcə 500 manat, sonra isə 364 manatı ələ keçirib.
Məhkəmədə ifadə verən zərərçəkmiş bildirib ki, 50 yaşından etibarən təqaüdçüdür: “Təqaüdüm mənə verilmiş bank kartıma köçürülür. Bundan başqa içərisində 500 manat pul olan “Birkart” kartım da olub. Təqaüdümü almaq məqsədi ilə Ağdam rayon Əfətli kəndi ərazisindəki “Kapital Bank”a məxsus bankomata yaxınlaşdım və təqaüd kartımı daxil etdim. Kartın şifrəsini daxil edərək 364 manat məbləğdə pulun kartda olmadığını müəyyən etdim. Dərhal bankın qaynar xəttinə müraciət etdim. Bankın operatoru tərəfindən kartdakı 364 manat pulun gecə saat 04:30-da internet üzərindən çıxarılması bildirildi”.
Zərərçəkmiş qeyd edib ki, bundan sonra Ağdam rayon Quzanlı kəndində yerləşən “Kapital Bank”ın filialına gəlib: “Orada bank kartımdan 364 manat pulun, eyni zamanda “Birkart” kartından 500 manat pulun internet yolu ilə çıxarılması bildirildi. Buna dair çıxarış mənə təqdim edildi. Həmin çıxarışla birlikdə polisə müraciət etdim. Mənə vurulmuş zərər tam olaraq ödənilib, təqsirləndirilən şəxsdən şikayətçi deyiləm”.
Xətai Rayon Məhkəməsinin hökmü ilə təqsirləndirilən şəxsə 1 il 2 ay 26 gün müddətinə azadlığın məhdudlaşdırılması cəzası təyin edilib.
Bakının Xəzər və Qaradağ rayonlarındada iki nəfərin bank kartından oğurluq edilib.
Bu barədə Yurd.Media-ya DİN-in mətbuat xidmətindən məlumat verilib.
Bildirilib ki, rayon sakinləri polisə müraciət edərək kartlarından pul vəsaitlərinin talanmasını bildiriblər. Polis əməkdaşlarının keçirdikləri tədbirlərlə əməli törətməkdə şübhəli bilinən 64 yaşlı A.Mansurov və 31 yaşlı E.Süleymanov saxlanılıblar.
Araşdırmalar davam etdirilir.
Son günlər Azərbaycanda teatr tamaşaları, konsertlər və sərgilərə onlayn bilet satışı adı altında kiberdələduzluq halları artmaqdadır.
Bu barədə Yurd.Media-ya Rəqəmsal İnkişaf və Nəqliyyat Nazirliyi yanında Elektron Təhlükəsizlik Xidmətindən (ETX) bildirilib.
Məlumata görə, dələduzlar öz məqsədlərini “theatre-stage.live” kimi saxta veb-səhifələr üzərindən həyata keçirirlər. Məhz bu keçid vasitəsilə endirimli və ya məhdud sayda bilet təklifi adı ilə vətəndaşları təcili hərəkət etməyə sövq edirlər. Bu üsulla onların bank kartı və digər fərdi məlumatlarını əldə etməyə çalışırlar.
ETX vətəndaşlara müraciət edərək tövsiyə edir ki, tanımadıqları mənbələrdən göndərilən mesajların tərkibindəki şübhəli keçidlərə daxil olmasınlar, bank kartı və digər fərdi məlumatlarını heç bir halda paylaşmasınlar, məhsul və xidmətləri yalnız rəsmi satış platformalarından əldə etsinlər. Eyni zamanda şübhəli bildirişlərin doğruluğunu mütləq rəsmi mənbələrlə dəqiqləşdirsinlər.
Hazırda kibercinayətkarların müəyyənləşdirilməsi, həmçinin insidentlərin miqyası və təsirinin qiymətləndirilməsi istiqamətində MRLab tərəfindən tədqiqat işləri aparılır.
Yurd.Media xəbər verir ki, bu barədə “Telegram” mesajlaşma tətbiqi üzərindən həyata keçirilən yeni kiberhücum dalğası ilə bağlı Azərbaycan Respublikasının Xüsusi Rabitə və İnformasiya Təhlükəsizliyi Dövlət Xidmətinin Zərərverici Analizi Laboratoriyasından (MRLab) bildirilib.
Qeyd edilib ki, fişinq hücumlarının intensivliyi getdikcə artır. Son günlərdə Telegram istifadəçilərinin hesablarını ələ keçirmək məqsədilə kibercinayətkarlar tərəfindən yeni fişinq üsullarından istifadə olunur. Belə ki, vətəndaşlara müxtəlif sosial mühəndislik metodlarından istifadə edərək naməlum linklər göndərilir.
Həmin linklər açıldıqda Telegram-ın giriş səhifəsinə bənzər saxta interfeys təqdim olunduğunu görə bilərik. Bu istifadəçi məlumatlarını ələ keçirmək üçün ən çox istifadə olunan yollardan biridir. Zərərçəkmiş şəxsə müxtəlif vədlər verərək öz hesabına daxil olması tələb olunur.
Hazırda kibercinayətkarların müəyyənləşdirilməsi, həmçinin insidentlərin miqyası və təsirinin qiymətləndirilməsi istiqamətində MRLab tərəfindən tədqiqat işləri davam etdirilir. İlkin araşdırma nəticələri ilə bağlı XRİTDX-nin Kompüter İnsidentlərinə Qarşı Mübarizə Mərkəzinin (CERT) saytında tanış olmaq mümkündür.
DİN-in Kibercinayətkarlıqla Mübarizə Baş İdarəsi tərəfindən sosial şəbəkə və digər onlayn platformalarda vətəndaşların təhlükəsizliyinin təmin edilməsi məqsədi ilə əməliyyat-profilaktik tədbirlər davam etdirilir.
DİN-dən Yurd.Media-ya verilən xəbərə görə, növbəti tədbir zamanı “TikTok”, “Instagram” və bu kimi sosial şəbəkələrdən istifadə edən qadınların səhifələrinə kiberhücumlar edərək şəxsi məlumatlarını ələ keçirən 22 yaşlı Rəşad Məmmədov saxlanılıb.
Araşdırmalarla müəyyən olunub ki, R.Məmmədov zərərçəkənlərə məxsus video, eləcə də fotolara xüsusi proqramlar vasitəsi ilə qeyri-etik səs effektləri və məlumatlar əlavə edərək sosial şəbəkələrdə özünə məxsus səhifələrdə paylaşıb. Görüntüləri paylaşılan şəxslərlə əlaqə saxlayan R.Məmmədov onların adına saxta səhifələr yaratdığını bildirib və hədə-qorxu gələrək rüsvayedici profillərin silinməsi müqabilində müxtəlif məbləğlərdə pul tələb edib.
Faktlarla bağlı Baş İdarədə Cinayət Məcəlləsinin müvafiq maddələri ilə cinayət işi başlanılıb. R.Məmmədov təqsirləndirilən şəxs qismində istintaqa cəlb edilməklə barəsində istintaq müddətində həbs qətimkan tədbiri seçilib.
Onun bu kimi qanunsuz hərəkətləri nəticəsində zərərçəkən digər şəxslərin də dairəsinin müəyyən olunması istiqamətində tədbirlər davam etdirilir.
Hər gün onlayn alış-veriş zamanı müxtəlif dələduzluq halları ortaya çıxır.
Yurd.Media xəbər verir ki, növbəti belə halın qurbanı Çinarə Həsən adlı istifadəçi olub.
Dələduzlar "TikTok"da saxta profil açaraq geyim mağazası təəssüratı bağlışlayan səhifə ilə insanları aldadır. Belə ki, səhifədə davamlı geyimlər paylaşılır, reklam edilir, lakin ödəniş edib çatdırılma tələb edildikdə isə sifarişçi bloklanır.
Sözügedən paylaşımın fotolarını təqdim edirik:

